Literatuur algemeen

24-5-2016

​Websites

  • LEONED, Landelijk Expertisecentrum Opleidingen Nederlands en Diversiteit, werkt aan de kwaliteitsverhoging van alle vak- en vormingsgebieden door aandacht voor taal. Het platfom is bedoeld voor alle docenten en studenten van alle lerarenopleidingen (pabo, de tweedegraads en eerstegraads lerarenopleiding). Op de website vindt u theorie, praktijk met filmfragmenten en kijkvragen, weblectures en instrumenten.
  • MBO Taalacadmie, een expertnetwerk voor iedereen die zich professioneel bezig houdt met taalontwikkeling en taaldidactiek Nederlands in het mbo. Op de website vindt u meer informatie over studiedagen, documenten, leden etc.

Bronnen

  • Aalsvoort, M. van de, & Leeuw, B. van der. (1992). Taal, school en kennis. Enschede: SLO.
  • Alons, L., Bosch, P., van Huijstee, M., Morshuis, J., Riteco, A., & Verboog, M. (2007). Coachen op taal. In gesprek over taalgerichte didactiek [Brochure met dvd]. Enschede: SLO/Platform Taalgericht Vakonderwijs.

  • Bonset, H. (2007). Nederlands in het vmbo: apart of samen? Levende Talen Tijdschrift, 8(4),
    16-24.
    Dit artikel doet verslag van een enquête onder vmbo-docenten en van twee casestudies en geeft antwoord op vragen als: Hoe is de stand van zaken rond het vak Nederlands in het vmbo, als het gaat om integratie met andere vakken? En is die integratie wenselijk en gewenst?
  • Brok, P. den, Hajer, M., Patist, J., & Swachten, L. (2004). Leraar in een kleurrijke school. Bussum: Coutinho.
  • Brok, P. den, Hesp, A., & Servaes, N. (2005). Help, ik verkleur!. Meppel: Uitgeverij School BV.
  • Burg, M. van der, Tordoir, A., & Vos, B. de. (2000). Als het moeilijk wordt, ga je denken [Video]. Utrecht: APS/Script Factory.
  • Christie, F., & Derewianka, B. (2008). School Discourse: Learning to write across the years of schooling. London/New York: Continuum International Publishing Group.

  • Elbers, E., Hajer, M., Jonkers, M., & Prenger, J. (2005). Instructive Dialogues: Participation in Dyadic Interactions in Multicultural Classrooms. In W. Herrlitz, & R. Maier. (Eds), Dialogues in Around Multicultural Schools (pp. 249-264). Tübingen: Max Niemeyer Verlag.
  • Elbers, E., Hajer, M., Koole, T., & Prenger, J. (2002). Leerzame tweegesprekken: individuele begeleiding in multiculturele klassen. Pedagogiek, 22(2), 159.
  • Evers, I. (2010). Het kennisplatform voor de taalontwikkelende (vak) leraar. Levende Talen Magazine, 97(4), 24-27.
    Het digitale kennisplatform van het Landelijk Expertisecentrum Opleidingen Nederlands en Diversiteit doet handreikingen om leraren te helpen hoe ze in de praktijk kunnen omgaan over vak- en beroepsspecifieke taalcompetenties en de rol van taal bij leren.
  • Fang, Z., & Schleppegrell, M.J. (2008). Reading in Secondary Content Areas; A Language-based Pedagogy. Michigan: University of Michigan Press.
  • Gibbons, P. (2002). Scaffolding Language, Scaffolding Learning: Teaching Second Language Learners in the Mainstream Classroom. Portsmouth, NH: Heinemann.
  • Gibbons, P. (2009). English Learners Academic Literacy and Thinking; Learning in the Challenge Zone. Portsmouth, NH: Heinemann.
  • Graaff, R. D. (2013). Taal om te leren: Iedere docent een CLIL-docent. Levende Talen Magazine, 100(7), 7-11.
    Tweetalig onderwijs is bezig aan een opmars in Nederland. Maar wat houdt het nu eigenlijk in? En wat is het verschil met de andere veelgehoorde afkorting CLIL?
  • Hacquebord, H. (2006). Woordkennis als onderdeel van taaldiagnostisch onderzoek. Levende talen tijdschrift, 7(1), 15-22.
    Door taaldiagnostisch onderzoek op tekstbegrip en woordenschat kunnen scholen dieper inzicht krijgen in de aard van tekstproblemen van individuele en groepen leerlingen: tekort aan woordkennis, een taalprobleem en/of een leesprobleem?
  • Haitsma, M., & Tahitu, B. (2004). (Laten) praten in de les: wat leraren willen en wat zij doen. Timbang Jaarboek 2004, (pp. 51-64). Utrecht: LSEM.
  • Hajer, M., & Leseman, P. (2005). De ontbrekende schakel. Discussie over nut en noodzaak van de schakelklas. Vernieuwing, 64(3), 6-11.
  • Hajer, M., & Meestringa, T. (2015). Handboek taalgericht vakonderwijs. Bussum: Coutinho.
    De auteurs beschrijven hoe zowel vak- als taaldoelen kunnen worden gerealiseerd: via onderwijs dat contextrijk is, vol interactiemogelijkheden en waarbinnen de benodigde taalsteun wordt geboden. 
  • Hajer, M. e.a. (2012). Genre, geletterdheid en vaktaalontwikkeling. In: N. de Jong, K. Juffermans, M. Keijzer, & L. Rasier. (Eds.), Papers of the Anéla 2012 Applied Linguistics Conference (pp. 349-414). Delft: Eburon.
    Maaike Hajer e.a. gaan in dit verslag in op het schrijven van boekverslagen en artikelen voor een vaktijdschrift techniek en beoordelingsschalen voor teksten bij science en geschiedenis.
  • Hajer, M., & Meestringa, T. (2015). Handboek taalgericht vakonderwijs (3e druk). Bussum: Coutinho.
  • Hajer, M. (2003). Kleurrijke gesprekken. Interactie in een multiculturele klas. Utrecht: Hogeschool van Utrecht.
  • Hajer, M. (1996). Leren in een tweede taal. Groningen: Wolters-Noordhoff.
    Proefschrift KUB.
  • Hajer, M., Hanson, M., Hijlkema, B., & Riteco, A. (2007). Open ogen in de kleurrijke klas. Perspectieven voor de onderwijspraktijk. Bussum: Coutinho.
  • Hajer, M. (2004). Wat is taalgericht vakonderwijs en waarom is het wenselijk? In: E. van de Laan en T. Meestringa. (Red.), Verslag Landelijke Werkconferentie Taalgericht vakonderwijs. Enschede: SLO.
    Onder deze titel hield Maaike Hajer een inleiding op de Startconferentie van het Expertisenetwerk Taalbeleid VO op 7 oktober 2004 in het Rosarium te Amsterdam.
  • Hajer, M. (2001). Werken aan onderwijskansen. In: J. Aarssen, K. Broekhof, H. Cohen de Lara, M. Hajer, & M. Hoogbergen. (Red), Duidelijke taal: Het bestrijden en voorkomen van onderwijsachterstanden. Utrecht: Sardes.
  • Hilst, B. van, & Bots, B. (2000). Taalspellen in vaklessen? In: P.M. Nieuwenhuijsen (Red.) Dertiende conferentie Het Schoolvak Nederlands, 93-97.
  • Kruiningen, J.F. van. (2004). Het communicatieve-vaardigheden-project. Toegepaste taalwetenschap in artikelen, 79(2), 55-65.
  • Laan, E. van der, Meestringa, T., & Ekens, T. (2003). Handreiking sectorwerkstuk. Enschede: SLO.
  • Laan, E. van der. (2000). Taalgericht lesgeven in alle vakken [Video]. Rotterdam: Partners, training en innovatie.
  • Laarveld, K. (2005). Leiding geven aan een kleurrijke school. Schoolmanagers VO, 2005(4),
    33-35.
  • Leeuw, B. van der, & Meestringa, T. (2015). Using Genre to Improve Consistency across the Literacy Curriculum in Dutch Secondary Education. In: V. Boszik, (Ed.), Improving Literacy Skills across Learning. CIDREE Yearbook 2015 (pp. 16-35). Budapest: HIERD.
    Een bijdrage van de auteurs aan het CIDREE-Yearbook 2015, waarvoor zij 40 studieboekteksten analyseerden met als doel de genres te identificeren die kenmerkend zijn voor het voortgezet onderwijs in het algemeen, en welke genres kenmerkend zijn per schoolvak. Het jaarboek is als publicatie te vinden op www.cidree.org
  • Leeuw, B. van der, & Meestringa, T. (2011). Eisen aan taalvaardigheid in de bovenbouw havo/vwo. Levende Talen Tijdschrift, 12(2), 14-24.
    Welke eisen stellen docenten van andere vakken dan Nederlands en hoe verhouden die zich tot het referentiekader taal? In dit artikel verkennen Van der Leeuw & Meestringa de situatie bij de vakken biologie en economie in de tweede fase van het voortgezet onderwijs.
  • Littleton, K., & Mercer, N. (2013). Educational Dialogues. In: K. Hall, T. Cremin, B. Comber, & L. Moll (Eds.), The Wiley Blackwell International Handbook of Research on Children's Literacy, Learning and Culture. Oxford: Wiley Blackwell.
  • Martin, J.R., & Rose, D. (2008). Genre Relations: Mapping Culture. London: Equinox.
  • Meestringa, T. (2008). Grof geschud. Taaldoelen?Vonk, 38(2), 7-10.
    Theun Meestringa (SLO) gaat in op de vraag of iedere docent een taaldocent is of moet zijn. Zijn conclusie: het onderwijs is taalgericht, als er gericht gewerkt wordt aan taal. Daar hoef je geen taalleraar voor te zijn of te worden.
  • Meestringa, T., & Tordoir, A. (1999). Taalbeleid in de lespraktijk. Aanbevelingen op grond van zes casestudies 'Taalbeleid in de praktijk van het voortgezet onderwijs'. Utrecht: APS/SLO.
  • Miedema, M. (1996). Samenwerkend leren in heterogene klassen. Enschede: SLO/APS.
    Studie en onderzoek binnen het project Nederlands VO 23.
  • Norden, S. van. (2014). Iedereen kan leren schrijven. Schrijfplezier en schrijfvaardigheid op de basisschool. Bussum: Coutinho.
  • Olthof, A., & Laarveld, K. (2003). Kleurrijke scholen voor voortgezet onderwijs. Schoolontwikkeling en collegiale consultatie (MesoFocus 52). Houten: EPN.
  • Platform Taalgericht Vakonderwijs (2016). Werken aan vaktaal. Jubileumspecial. Van 12 tot 18. Special.
  • Rose, D., & Martin, J.R. (2012). Learning to write, Reading to learn; Genre, Knowledge and Pedagogy in the Sydney School. Sheffield: Equinox.
  • Schleppegrell, M.J. (2004). The language of schooling. a functional linguistics perspective. Mahwaj, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
  • Schoo, A. (2001). Schrijfkaders vmbo. Rotterdam: CED/Het Projectbureau.
  • Silfhout, G. van (2015). Taal in elk vak. Didactief 45(9), 22-23.
    De auteur beschrijft in aan de hand van drie stappen met concrete voorbeelden de weg van DAT naar CAT: van dagelijks, algemeen taalgebruik naar meer abstract, academisch taalgebruik.
  • Tordoir, A. (2002). Taalbeleid in de 21ste eeuw: een nieuwe koers. Meso-magazine, 22(127), 3-8.
  • Tordoir, A., & Meestringa, T. (1997). Taalbeleid op drie vbo/mavo-scholen. Drie casestudies in het jaar 1995-1996. Enschede: SLO/APS.
    Studie en onderzoek binnen het project Nederlands VO 24.
  • Tordoir, A., & Meestringa, T. (1998). Taalbeleid op drie vo-scholen in grote steden. Drie casestudies in het jaar 1996-1997. Enschede: SLO/APS.
    Studie en onderzoek binnen het project Nederlands VO 27.
  • Valk, R., & Heesters, K. (2001). Taal in vakken; taalniveaus NT2 in het voortgezet onderwijs. Lienden: Bureau Interculturele Evaluatie.
  • Verboog, M., & Gunawan, D. (2007). Taal leren op maat. Bussum: Coutinho.

Verslagen/overige documenten

  • Aansluiten bij andere didactische vernieuwingen
    Co Pappelendam en Saskia van Aagten van het Stevincollege in Den Haag en Jacqueline de Maa, ITTA Amsterdam gaan in op het Interactieve Leergroepen Systeem (ILS) en hoe zij de invoering ervan verbonden hebben met Taalgericht vakonderwijs.
  • De rol van taal in natuurlijk leren
    Dirkje Ebbers (SLO, Enschede) en Atty Tordoir (APS, Utrecht) behandelen de invulling van het vak Nederlands in de nieuwe context van het natuurlijk leren. Daarbij gaan ze uit van de verschillende posities van het vak Nederlands in het spectrum van vakkenintegratie.
  • Het leren ontwerpen van taalgerichte lessen
    Theun Meestringa en Bart van der Leeuw (SLO) onderzoeken met medewerking van verschillende lerarenopleiders hoe taalgericht ontwerpen vorm krijgt in de lerarenopleiding en stellen voor om het leren ontwerpen aan te scherpen (SLO/Leoned 2009).
  • Leren in klasse-interactie, waar gaat het ook al weer om?
    Ed Elbers, Universiteit Utrecht, bespreekt een aantal recente inzichten uit het onderzoek van interactie in klassen met leerlingen met verschillende moedertalen – onderzoek dat van nut kan zijn voor het taalgericht vakonderwijs.
  • Op zoek naar de taalontwikkelende leerkracht
    Annelies Riteco (HU) en Theun Meestringa (SLO) leggen de hypothese voor dat docenten op weg naar een taalontwikkelende vakdidactiek vier stadia lijken te doorlopen. Ze komen tot een aantal diverse suggesties voor docenten in die verschillende stadia.
  • Reactie op het Hoofdlijnadvies Platform Onderwijs 2032 (2016)
    Taal als communicatiemiddel in onderwijs en samenleving behoeft een centrale plaats in het Hoofdlijnadvies voor Onderwijs 2032. Veel leerlingen met een meertalige of niet-academische achtergrond struikelen immers over talige belemmeringen in het onderwijs. Vanuit ervaringen in onderzoek, begeleiding, na- en bijscholing geeft het Platform Taalgericht Vakonderwijs haar visie op wenselijke ontwikkelingen zoals geschetst in het Hoofdlijnadvies Onderwijs2032.
  • Vakconcepten ontwikkelen in leerzame gesprekken
    Tijdens een themagroepbijeenkomst gaan de auteurs Maaike Hajer (HU) en Jaap Roorda (Eduniek) in discussie met de deelnemers over interactie: wat maakt die leerzaam? Onder welke voorwaarden kan interactie plaatsvinden, welke werkvormen en met welke opbouw?
  • Werken met eigen leerlijnen
    De auteurs Bert de Vos en Elsbeth van der Laan bespreken hoe leerlingen per taak (bijvoorbeeld het houden van een werkoverleg) in de klas zelf criterialijsten kunnen maken met beginners- en expertgedrag. De leerlingen krijgen met deze 'leerlijnen' zicht op hoe ze zo'n taak zouden kunnen uitvoeren.

Contactpersoon